تجارت ایران و پاکستان ۱۰ میلیارد دلار در محاصره موانع تجاری
مبل زیبا: مرز مشترک، ظرفیتهای ترانزیتی و هدف گذاری برای تجارت 10 میلیارد دلاری، ایران و پاکستان را به شرکای طبیعی اقتصادی تبدیل کرده؛ اما موانع گمرکی، لجستیکی و مالی بازهم سد راه جهش مبادلات است.
به گزارش مبل زیبا به نقل از مهر، ایران و پاکستان با حدود ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک، دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی، شبه قاره و آب های آزاد و برخورداری از ظرفیتهای گسترده در عرصه انرژی، پتروشیمی، کشاورزی، صنایع غذایی و ترانزیت، همچون کشورهایی هستند که می توانند روابط اقتصادی مکمل و پایداری با یکدیگر داشته باشند. در عین حال، تجارت میان دو همسایه هنوز فاصله قابل توجهی با ظرفیتهای حقیقی دارد؛ فاصله ای که فعالین اقتصادی، بیشتر از آنکه ناشی از کمبود فرصتهای تجاری بدانند، نتیجه موانع اجرایی، گمرکی، لجستیکی و مالی اشاره میکنند.
در ماه های اخیر، تهران و اسلام آباد بار دیگر بر رسیدن به هدف ۱۰ میلیارد دلاری تجارت دوجانبه تاکید کرده اند؛ هدفی که در صورت تحقق، می تواند جایگاه دو کشور را در معادلات اقتصادی منطقه ارتقا دهد. در عین حال، کارشناسان باور دارند تحقق این هدف، قبل از هر چیز نیازمند اصلاح فرآیندهای تجاری و رفع گره هایی است که سال ها بر سر راه فعالین اقتصادی قرار داشته است.
بروکراسی؛ اولین مانع تجارت
در این بین یکی از مهم ترین مشکلات تجارت میان ایران و پاکستان، تعدد فرآیندهای اداری و گمرکی است. صادرکنندگان و واردکنندگان باور دارند طولانی بودن تشریفات گمرکی، تعدد مراحل کنترل، تکرار آزمایش های استاندارد و نبود پذیرش متقابل برخی گواهی های بهداشتی و استاندارد، زمان ترخیص کالا را افزایش داده و هزینه تجارت را بالا برده است.
در خیلی از موارد، کالا بعد از انجام آزمایش ها و دریافت مجوزهای لازم در کشور مبدأ، در مقصد نیز باردیگر تحت کنترل قرار می گیردکالا بعد از انجام آزمایش ها و دریافت مجوزهای لازم در کشور مبدأ، در مقصد نیز باردیگر تحت کنترل قرار می گیرد؛ موضوعی که علاوه بر افزایش هزینه، سبب از میان رفتن زمان، کاهش سرعت تامین کالا و حتی لطمه به برخی کالاهای فسادپذیر می شود.
رئیس اتاق ایران نیز با اشاره به این مشکلات تاکید کرده است: «تعدد فرآیندهای کنترلی، تکرار آزمایش ها، کمبود زیرساخت های لجستیکی و تغییرات بدون اطلاع رسانی مقررات گمرکی از مهم ترین موانع توسعه تجارت میان ایران و پاکستان است.»
به گفته فعالین اقتصادی، تغییرات ناگهانی مقررات و نبود اطلاع رسانی قبلی، امکان برنامه ریزی را از صادرکنندگان و واردکنندگان گرفته و ریسک تجارت را افزایش داده است.
بندر کراچی؛ گلوگاه تجارت ایران
بندر کراچی یکی از مهم ترین حلقه های زنجیره تامین کالا برای ایران محسوب و قسمتی از کالاهای اساسی و محموله های ترانزیتی ایران از راه این بندر جابه جا می شود. در عین حال، رسوب کانتینرها و طولانی شدن زمان ترخیص کالا طی سالیان اخیر به یکی از جدی ترین دغدغه های فعالین اقتصادی تبدیل گشته است.
توقف چندروزه یا حتی چندهفته ای کانتینرها در این بندر، علاوه بر بالارفتن هزینه های انبارداری و دموراژ، سبب خواب سرمایه، تاخیر در تامین مواد اولیه واحدهای تولیدی و افزایش قیمت تمام شده کالا می شود.
کارشناسان باور دارند کاهش زمان توقف کالا در بندر کراچی و ایجاد هماهنگی بیشتر میان گمرکات دو کشور، می تواند نقش برجسته ی در کاهش هزینه های تجارت و افزایش سرعت مبادلات ایفا کند.
مرزهایی که با ظرفیت حقیقی فاصله دارند
در کنار مشکلات بنادر، وضعیت زیرساخت های مرزی نیز از دیگر عوامل کندی تجارت است. محدود بودن ساعت فعالیت برخی گذرگاه ها، کمبود پارکینگ، سردخانه، تجهیزات تخلیه و بارگیری و ضعف خدمات لجستیکی سبب شده است کامیون ها ساعتهای طولانی در مرزها متوقف بمانند.
علاوه بر این، محدودیت های حمل و نقل جاده ای و ریلی، ظرفیت جابه جایی کالا را کاهش داده و هزینه حمل را افزایش داده است. به اعتقاد کارشناسان، توسعه حمل و نقل ریلی و ارتقاء زیرساخت های پایانه های مرزی، یکی از مهم ترین پیش نیازهای افزایش حجم تجارت میان دو کشور است.
در همین زمینه، سفیر پاکستان در تهران نیز از آمادگی کشورش برای افزایش زمان فعالیت گذرگاه های مرزی آگاهی داده و گفته است: «امکان حل وفصل این کمبودها وجود دارد و می توانیم مدت فعالیت مرزها را هفت روز هفته و به شکل ۲۴ ساعته نماییم تا بخش های خصوصی دو کشور امکان همکاری بیشتری داشته باشند.»
در صورت عملیاتی شدن این پیشنهاد، قسمتی از صف های طولانی کامیون ها و تاخیر در حمل کالا می تواند کاهش پیدا کند.
تجارت بدون سازوکار مالی روان، رشد نمی کند
در کنار مشکلات لجستیکی، محدودیت های بانکی و نبود سازوکارهای مالی کارآمد نیز همچنان یکی از چالش های اصلی تجارت ایران و پاکستان به حساب می آید.
فعالان اقتصادی باور دارند دشواری نقل وانتقال پول و نبود ابزارهای مطمئن برای تسویه مبادلات، سبب شده قسمتی از تجارت از مسیرهای غیرمستقیم و پرهزینه انجام شوددشواری نقل وانتقال پول و نبود ابزارهای مطمئن برای تسویه مبادلات، سبب شده قسمتی از تجارت از مسیرهای غیرمستقیم و پرهزینه صورت گیرد. به همین دلیل، استفاده از روش هایی مانند تهاتر یا طراحی سازوکارهای جدید تسویه مالی، در سالیان اخیر بارها مورد توجه قرار گرفته است؛ هرچند این راهکار ها نیز بدون همکاری نزدیک نهادهای اقتصادی دو کشور به نتیجه نخواهد رسید.
کریدور سبز؛ نسخه ای برای کاهش هزینه تجارت
در میان راهکارهای طرح شده، ایجاد «کریدور سبز» میان ایران و پاکستان بیشتر از سایر پیشنهادها مورد توجه قرار گرفته است.
کریدور سبز به مفهوم تبادل الکترونیکی اسناد، حذف کنترل های تکراری، هماهنگی در پذیرش گواهی های استاندارد و بهداشتی و تسریع فرایند ترخیص کالا است؛ اقدامی که در خیلی از کشورها توانسته زمان و هزینه تجارت را بشکل محسوسی کم کند.
رئیس اتاق ایران نیز بر این موضوع تاکید کرده و پیشنهاد داده است: «ایجاد کریدور سبز مرزی که از انتقال الکترونیکی اسناد حمایت کند، می تواند مسیر تجارت میان دو کشور را تسهیل نماید.»
کارشناسان باور دارند اجرای این طرح، علاوه بر کاهش هزینه های گمرکی، پیش بینی پذیری تجارت را افزایش داده و انگیزه سرمایه گذاری بخش خصوصی را تقویت خواهدنمود.
تجارت ۱۰ میلیارد دلاری؛ هدفی که به اصلاحات نیاز دارد
هدف گذاری برای رساندن حجم تجارت ایران و پاکستان به ۱۰ میلیارد دلار، باآنکه بلندپروازانه به نظر می آید، اما باتوجه به ظرفیتهای اقتصادی دو کشور، دور از دسترس نیست. در عین حال، تحقق این هدف بیشتر از آنکه به امضای تفاهم نامه های جدید وابسته باشد، به اجرای مؤثر توافقات موجود نیاز دارد.
برآوردهای طرح شده از جانب مسئولان نشان داده است برای رسیدن به چنین سطحی از تجارت، ظرفیت حمل و نقل، پایانه های مرزی و فرآیندهای گمرکی باید بشکل قابل توجهی ارتقا یابد. بدون رفع مشکلاتی مانند رسوب کانتینرها در بندر کراچی، طولانی بودن زمان ترخیص، محدودیت فعالیت مرزها، ضعف زیرساخت های لجستیکی و نبود سازوکارهای مالی پایدار، افزایش مبادلات تجاری با دشواری همراه خواهد بودبدون رفع مشکلاتی مانند رسوب کانتینرها در بندر کراچی، طولانی بودن زمان ترخیص، محدودیت فعالیت مرزها، ضعف زیرساخت های لجستیکی و نبود سازوکارهای مالی پایدار، افزایش مبادلات تجاری با دشواری همراه خواهد بود.
اقتصاد ایران و پاکستان از ظرفیت هایی برخوردار می باشد که می تواند روابط دو کشور را به سطحی فراتر از تجارت مرزی برساند؛ از همکاری در عرصه انرژی و پتروشیمی گرفته تا کشاورزی، صنایع غذایی، دارو، ترانزیت و خدمات فنی و مهندسی. اما فعال شدن این ظرفیت ها مستلزم آن است که موانع اجرایی سال ها مورد انتقاد بخش خصوصی، جای خویش را به تسهیل گری، هماهنگی گمرکی و توسعه زیرساخت های مشترک بدهد.
در چنین شرایطی، هدف ۱۰ میلیارد دلاری دیگر یک شعار نخواهد بود، بلکه به افقی دست یافتنی برای روابط اقتصادی تهران و اسلام آباد تبدیل می شود.
بطور خلاصه در بسیاری از موارد، کالا پس از انجام آزمایش ها و دریافت مجوزهای لازم در کشور مبدأ، در مقصد نیز دوباره تحت کنترل قرار می گیردکالا پس از انجام آزمایش ها و دریافت مجوزهای لازم در کشور مبدأ، در مقصد نیز دوباره تحت کنترل قرار می گیرد؛ موضوعی که علاوه بر افزایش هزینه، سبب از میان رفتن زمان، پایین آمدن سرعت تامین کالا و حتی لطمه به برخی کالاهای فسادپذیر می شود. کنشگران اقتصادی باور دارند دشواری نقل وانتقال پول و نبود ابزارهای مطمئن برای تسویه مبادلات، سبب شده قسمتی از تجارت از مسیرهای غیرمستقیم و پرهزینه انجام شوددشواری نقل وانتقال پول و نبود ابزارهای مطمئن برای تسویه مبادلات، سبب شده قسمتی از تجارت از مسیرهای غیرمستقیم و پرهزینه صورت گیرد. بدون رفع مشکلاتی مانند رسوب کانتینرها در بندر کراچی، طولانی بودن زمان ترخیص، محدودیت فعالیت مرزها، ضعف زیرساخت های لجستیکی و نبود سازوکارهای مالی پایدار، افزایش مبادلات تجاری با دشواری همراه خواهد بودبدون رفع مشکلاتی مانند رسوب کانتینرها در بندر کراچی، طولانی بودن زمان ترخیص، محدودیت فعالیت مرزها، ضعف زیرساخت های لجستیکی و نبود سازوکارهای مالی پایدار، افزایش مبادلات تجاری با دشواری همراه خواهد بود.
منبع: مبل زیبا
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب