زندگی در عصر دیجیتال خانواده در مقابل صدمه های خاموش
مبل زیبا: خانواده در عصر دیجیتال، اولین سنگر پیش گیری از لطمه های اجتماعی نوظهور است.
یادداشت میهمان -
سجاد میرباقری فعال فرهنگی و اجتماعی:
جامعه امروز با نسلی از لطمه های اجتماعی روبروست که بر خلاف گذشته همیشه در خیابان ها، محله ها یا فضاهای قابل مشاهده شکل نمی گیرند؛ خیلی از آنها آرام و بی صدا در بستر خانه ها، صفحه های نمایش و روابط روزمره رشد می کنند. لطمه های اجتماعی نوظهور، محصول تغییرات سریع فرهنگی، فناوری، سبک زندگی و دگرگونی الگوهای ارتباطی هستند؛ لطمه هایی که اگر بموقع شناخته نشوند، می توانند سلامت روانی، روابط خانوادگی و سرمایه اجتماعی جامعه را تحت تأثیر قرار دهند.
امروز دیگر نمی توان لطمه اجتماعی را تنها در چارچوب هایی مانند اعتیاد، خشونت یا بزهکاری سنتی تعریف کرد. وابستگی افراطی به فضای مجازی، انزوای اجتماعی ناشی از ارتباطات سطحی آنلاین، کاهش گفتگوی میان اعضاء خانواده، اختلال در تشکیل هویت نوجوانان، فرسایش مهارت های ارتباطی، مقایسه گری دائمی در رسانه های اجتماعی، کاهش احساس تعلق و حتی گسترش تنهایی در بین نسل های مختلف، بخشی از چالش هایی هستند که در سالهای اخیر ابعاد جدیدی پیدا کرده اند.
نکته مهم اینست که خیلی از این لطمه ها ناگهانی ایجاد نمی شوند؛ بلکه در یک فرایند تدریجی شکل می گیرند. گاهی یک نوجوان که ساعتهای طولانی را در فضای مجازی سپری می کند، تنها با مسئله «استفاده زیاد از تلفن همراه» مواجه نیست؛ بلکه امکان دارد پشت این رفتار، احتیاج به دیده شدن، فقدان ارتباط مؤثر خانوادگی، اضطراب، احساس ناکافی بودن یا سعی برای یافتن هویت اجتماعی پنهان شده باشد.
در چنین شرایطی، خانواده اولین و مهم ترین محیط پیشگیری است. البته خانواده نباید به مفهوم کنترل دائمی، محدودیت افراطی یا برخورد دستوری تعریف شود؛ بلکه خانواده امروز نیازمند باز تعریف نقش خود است. والدینی که بتوانند شنونده خوبی باشند، گفتگوی امن ایجاد کنند و بدون قضاوت با فرزندان خود ارتباط برقرار کنند، در واقع یکی از مهم ترین عوامل محافظت کننده در مقابل لطمه های نوظهور را فراهم آورده اند.
پیشگیری از لطمه های اجتماعی جدید نیازمند عبور از نگاه سنتی و حرکت بسمت توانمندسازی خانواده ها است. آموزش مهارت های ارتباطی، سواد رسانه ای، مدیریت هیجان، حل تعارض، تاب آوری روانی و شناخت تغییرات دوران نوجوانی باید به بخشی از برنامه های مستمر خانواده ها و نظام آموزشی تبدیل گردد. همان گونه که کودکان جهت زندگی در دنیای واقعی آموزش می بینند، باید برای حضور سالم و مسئولانه در دنیای دیجیتال نیز آماده شوند.
در کنار خانواده، نهادهای آموزشی، رسانه ها و سیاست گذاران اجتماعی نیز نقش مهمی دارند. برخورد فقط هشداردهنده یا محدودکننده با لطمه های نوظهور معمولا اثر پایدار ندارد؛ برای اینکه خیلی از این مسایل ریشه در نیازهای واقعی انسان ها دارند.
راهکار مؤثر، تلفیقی از آموزش، آگاهی بخشی، ایجاد فرصتهای مشارکت اجتماعی و تقویت ارتباطات انسانی است.
از طرف دیگر، مداخلات اجتماعی باید قبل از تبدیل شدن یک مسئله فردی به بحران اجتماعی شروع شوند. شناسایی زودهنگام نشانه های خطر، دسترسی سهل به خدمات مشاوره ای، تقویت برنامه های سلامت روان خانواده و ایجاد شبکه های حمایتی محلی می تواند از خیلی از دستاوردهای بعدی پیشگیری کند.
جامعه ای که خانواده های آن توانمند، آگاه و دارای ارتباط مؤثر باشند، در مقابل تغییرات سریع اجتماعی مقاوم تر خواهد بود. لطمه های نوظهور را نمی توان با نادیده گرفتن یا انکار از بین برد؛ بلکه باید آنها را شناخت، در رابطه با شان گفتگو کرد و برای مواجهه با آنها آماده شد.
امروز بیشتر از هر زمان دیگری، خانواده نه فقط یک نهاد سنتی، بلکه اولین سنگر سلامت اجتماعی است؛ سنگری که تقویت آن می تواند هزینه های اجتماعی آینده را کم کند و مسیر تشکیل نسلی آگاه تر، مسئول تر و تاب آورتر را هموار کند.
حرف آخر اینکه جامعه امروز با نسلی از لطمه های اجتماعی روبروست که بر خلاف گذشته همیشه در خیابان ها، محله ها یا فضاهای قابل مشاهده شکل نمی گیرند؛ بسیاری از آنها آرام و بی صدا در بستر خانه ها، صفحه های نمایش و روابط روزمره رشد می کنند. البته خانواده نباید به مفهوم کنترل دائمی، محدودیت افراطی یا برخورد دستوری تعریف شود؛ بلکه خانواده امروز نیازمند باز تعریف نقش خود است. همان گونه که کودکان جهت زندگی در دنیای حقیقی آموزش می بینند، باید برای حضور سالم و مسئولانه در دنیای دیجیتال هم آماده شوند. در کنار خانواده، نهادهای آموزشی، رسانه ها و سیاست گذاران اجتماعی هم نقش مهمی دارند.
منبع: mobleziba.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب