به گزارش گزارشگر خبرگزاری مهر، طرح رایگان شدن حمل و نقل عمومی در تهران که در ایام جنگ بصورت موقت اجرا شد، حالا به یکی از بحث برانگیزترین موضوعات مدیریت شهری تبدیل گشته است؛ طرحی که موافقان آنرا اقدامی برای کاهش ترافیک، آلودگی هوا و فشار اقتصادی بر شهروندان می دانند و مخالفانش درباره ی تبعات مالی، کاهش درآمد پایدار مترو و اتوبوسرانی و نبود پشتوانه کارشناسی کافی هشدار می دهند.
در حالی که قسمتی از اعضاء شورای شهر تهران خواهان ادامه اجرای این سیاست هستند، برخی دیگر باور دارند رایگان سازی گسترده حمل و نقل عمومی بدون بررسی دقیق می تواند در آینده هزینه های سنگینی برای شهر ایجاد نماید.
طرح رایگان سازی از دستور شورا خارج شد
ناصر امانی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران، ضمن اشاره به بررسی طرح رایگان شدن حمل و نقل عمومی در شورا اعلام نمود که این طرح توسط طراحان آن در جریان بررسی پس گرفته شد، اما مخالفتی با اصل موضوع مطرح نشده است.
به گفته او، یک فوریت این طرح در جلسات گذشته به تصویب رسیده بود و بعد از بررسی در کمیسیون های حمل و نقل و برنامه و بودجه، وارد دستور کار شورا شد؛ اما در زمان بررسی جزئیات، برخی بندهای آن نتوانست اکثریت آرای اعضا را کسب کند و در نهایت طراحان تصمیم گرفتند طرح را پس بگیرند.
امانی با طرح چند پرسش درباره ی ضرورت ارایه این طرح اظهار داشت: اگر حالا حمل و نقل عمومی رایگان است و شهردار تهران هم اجرای آنرا تمدید کرده، معلوم نیست فلسفه ارایه طرح جدید چیست.
او همین طور تاکید کرد باید مشخص شود شهردار تهران از نظر قانونی اختیار تمدید چنین طرحی را داشته یا خیر.
موافقان: هزینه بلیت در مقابل منافع اجتماعی ناچیز است
در مقابل، برخی اعضاء شورای شهر تهران از ادامه رایگان شدن حمل و نقل عمومی دفاع می کنند و احمد صادقی، رئیس کمیته شفافیت و شهر هوشمند شورای شهر تهران، اعتقاد دارد درآمد حاصل از فروش بلیت مترو سهم خیلی کوچکی از هزینه های واقعی این سیستم دارد.
وی اعلام نموده است که مبلغ پرداختی شهروندان برای بلیت مترو تنها حدود ۶ تا ۷ درصد هزینه واقعی خدمات را پوشش می دهد و شهرداری بازهم بخش اصلی هزینه ها را پرداخت می کند. بگفته صادقی، درآمد سالانه بلیت فروشی مترو حدود دو همت است که در مقایسه با هزینه های نگهداری، توسعه خطوط و خرید تجهیزات، رقم تعیین کننده ای محسوب نمی شود.
وی اعتقاد دارد رایگان شدن حمل و نقل عمومی می تواند شهروندان بیشتری را به استفاده از مترو و اتوبوس ترغیب کند و درنتیجه کاهش استفاده از خودرو شخصی، کاهش ترافیک و بهبود کیفیت هوا را بهمراه داشته باشد.
نگرانی درباره ی کاهش درآمد مترو و اتوبوسرانی
مخالفان طرح اما باور دارند حتی درآمدهای محدود بلیت هم برای حفظ پایداری مالی شرکتهای حمل و نقل عمومی اهمیت دارد.
ناصر امانی ضمن اشاره به شرایط مالی مترو و اتوبوسرانی تهران اظهار داشت: این دو مجموعه حالا با کمبود منابع مواجهند و حذف گسترده درآمدهای بلیت می تواند سبب کاهش توان تعمیر و نگهداری، فرسودگی بیشتر ناوگان و افت کیفیت خدمات شود.
وی تاکید کرد: رایگان کردن حمل و نقل عمومی تصمیمی بزرگ و راهبردی است که نیاز به بررسی علمی و پژوهشی دارد و نباید بدون ارزیابی آثار طولانی مدت آن اجرا شود.
ایرادهای کارشناسی؛ از عدالت اجتماعی تا بار مالی
امانی همین طور به ایرادهای طرح شده از طرف مرکز پژوهش های شورای اسلامی شهر تهران اشاره نمود و گفت یکی از مهم ترین نگرانی ها، خروج طرح از مسیر حمایت اجتماعی هدفمند و تبدیل شدن آن به اعطای امتیاز عمومی گسترده است.
به گفته او، در این طرح معلوم نیست معیار برخورداری شهروندان از تخفیف یا رایگان شدن چیست و امکان دارد افرادی بدون نیاز واقعی از این مزایا استفاده کنند؛ در صورتیکه عدالت اجتماعی ایجاب می کند حمایت ها برمبنای نیاز و شرایط اقتصادی افراد هدف گذاری شود.
نبود برآورد دقیق مالی قبل از تصویب، ایجاد تعهد برای دولت، نبود زیرساخت های داده محور برای شناسایی مشمولان و احتمال کاهش منابع پایدار حمل و نقل عمومی از دیگر ایرادهایی بود که به این طرح وارد شده است.
پشتیبانی از رایگان سازی با نگاه زیست محیطی
در سوی دیگر، مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران، اجرای این طرح را دارای آثار مثبت برای شهر دانسته و گفته است که بالاتر از ۸۵ درصد هزینه مترو و بالاتر از ۹۰ درصد هزینه اتوبوس حالا توسط مدیریت شهری یارانه داده می شود.
وی اعتقاد دارد اگر رایگان شدن حمل و نقل عمومی سبب افزایش استفاده مردم از ناوگان عمومی شود، می تواند به کاهش آلودگی هوا، کاهش مصرف سوخت، افزایش ایمنی سفرها و کاهش زمان رفت وآمد کمک نماید.
پیرهادی همین طور تاکید کرده است که این مورد باید با نگاه کارشناسی و به دور از اختلافات مدیریتی بررسی شود و نباید فرصت بهبود خدمات شهری از بین برود.
تصمیم نهایی؛ ادامه یک مناقشه شهری
با وجود اجرای موفقیت آمیز موقت رایگان شدن مترو و اتوبوس در شرایط بحرانی، آینده این طرح بازهم معلوم نیست. موافقان بر منافع اجتماعی و زیست محیطی آن تاکید دارند و مخالفان درباره ی منابع مالی و پایداری خدمات هشدار می دهند.
حالا تصمیم گیری درباره ی رایگان شدن دائمی حمل و نقل عمومی تهران به آزمونی مهم برای مدیریت شهری تبدیل گشته است؛ تصمیمی که باید میان پشتیبانی از شهروندان و حفظ توان مالی شبکه حمل و نقل عمومی تعادل برقرار کند.
منبع: mobleziba.ir